Inspiratie en werkvormen2018-01-24T14:43:16+00:00

Inspiratie + Werkvormen

De trainer

Je kunt met ontwikkelingskaarten het vaak wat geforceerde kennismakingsrondje wat soepeler en vooral spontaner laten verlopen. Ook tijdens het inhoudelijke stuk van een training zijn beeldkaarten een handig visueel hulpmiddel.

Ontwikkelingskaarten kun je als ‘starter’ inzetten om met elkaar in gesprek te gaan

Laat mensen, in plaats van even in het kort vertellen wie ze zijn, zich zelf eens voorstellen aan de hand van een ontwikkelingskaart. Om alvast het eerste balletje op te gooien en de deelnemers in de ‘juiste leerstand’ te brengen kun je iedereen ook een open vraag met een link naar de inhoud van de training stellen.

Creatieve, associatieve en conceptuele vermogens stimuleren

Door de deelnemers hun verhaal of antwoord geïnspireerd op een ontwikkelingskaart te formuleren stimuleer je de creatieve, associatieve en conceptuele vermogens. Door het ontbreken van tekst op de kaarten wordt het eigen denken gestimuleerd. Het zet mensen aan. Vertrouw op het proces en op de verbeeldingskracht. Geef iedereen even de tijd en de ruimte om zelf vanuit hun eigen, unieke referentiekader betekenis aan de beelden te geven. Je zult versteld staan door de rijkheid, de diepgang en de diversiteit van de antwoorden.

Stel je gaat tijdens de training aan de slag met de waarde van een organisatie

Dan kun je tijdens de opening bijvoorbeeld vragen: Wat mag er van jou absoluut niet kapot gaan? Op elke kaart staat als rode draad hetzelfde poppetje, de mens centraal. 55 verschillende kaders, contexten en situaties. De kans is klein dat het object letterlijk op een van de kaarten is afgebeeld. Om het antwoord toch met een kaart te illustreren zullen mensen de vraag vanuit een ander, breder perspectief moeten benaderen. De deelnemers moeten verder kijken, dieper graven en zoeken. Naar de betekenis van het object en naar de samenhang tussen het object, het gevoel, de gemoedstoestand en/of het eigen functioneren.

De volgende vragen zijn voor jouw ter inspiratie:

  • Wat mag er voor jou wel sneller gaan?
  • Wanneer zou je het liefst de tijd stil zetten?
  • Wat kost jouw vaak meer tijd dan gepland?
  • Wat doe je het liefste samen of juist alleen?
  • Wat is er nodig om jouw dag goed te laten beginnen?
  • Wat is jouw dierbaarste bezit of kostbaarste eigenschap?
  • Wat zou je graag anders zien of juist niet willen veranderen?
  • Wat is het kleinste ding waar je gelukkig van wordt?
  • Wat vond je vroeger super leuk om te doen?

Deze vragen kun je stellen en kunnen onder andere betrekking hebben op anders of effectiever (samen)werken, de klantbenadering of het aanspreken van waarden en elkaars talenten.

Volwassenen hebben behoefte aan overzicht en structuur

Zodra mensen weten wat ze gaan leren, staan ze opener om te leren. Je kunt ontwikkelingskaarten gebruiken om een visuele agenda te maken. Door de kaarten te koppelen aan de agenda kun je het doel van de training en alle stappen naar het doel toe visueel maken. De simpele, aansprekende illustraties werken als een kapstok. Bij aanvang zien de deelnemers wat er komen gaat, tijdens de training is duidelijk waar ze zich bevinden en na afloop zijn de beelden makkelijk op te roepen als reminder aan het geleerde.

Auditieve en visuele vermogens aanspreken

Zet je tijdens jouw training ontwikkelingskaarten in? Dan spreek je de auditieve en visuele vermogens van mensen aan. Zo maak je jouw training voor ieder wat wils. Als mensen in hun voorkeurskanaal zitten zijn ze beperkter in het creëren van oplossingen. Daag de deelnemers uit om (snel) te schakelen tussen woord en beeld, het zien en luisteren. Zo activeer je met beeldkaarten de creatieve en associatieve vermogens optimaal en stimuleer je mensen buiten de kaders te denken.

Zorg altijd voor een setje blanco kaarten én stiften

Beelden kunnen nieuwe inzichten losmaken en nieuwe associaties en dwarsverbanden leggen. Het kan gebeuren dat een deelnemer ondanks de diversiteit van de kaarten, geen passend plaatje kan vinden. Raak dan vooral niet in paniek. Het betekent waarschijnlijk dat de deelnemer geactiveerd is en zelf creatief wordt. De simpele beeldtaal van de kaarten kan mensen activeren, inspireren en aanzetten om zelf te gaan tekenen. Zorg dus altijd voor een setje blanco kaarten en stiften.

Complexe systemen concreet maken

Wil je dat de deelnemers een ideale toekomst indenken, een klantpersona visualiseren of een complexe situatie vanuit een ander perspectief bekijken? Dan zijn ontwikkelingskaarten als visueel hulpmiddel zeer geschikt. Je kunt met behulp van de kaarten complexe systemen concreet maken en abstracte begrippen symboliseren. Breng gezamenlijk in kaart welke externe factoren, trends en krachten er actief zijn.

De gekozen beelden geven de lesstof context en bieden de groep houvast

Het biedt jouw als trainer de mogelijkheid om een gesprek te sturen, te markeren of juist af te bakenen. Door het ontbreken van tekst op de kaarten krijgen eigen initiatief en experiment alle ruimte. Wat de betrokkenheid ten goede komt.

Elkaar op een constructieve manier aanspreken

Wil je met jouw training de samenwerking verbeteren of mensen aanzetten om hun gedrag, houding of denken te veranderen? Dan is het belangrijk dat mensen leren hoe ze elkaar op een constructieve manier kunnen aanspreken.

Met ontwikkelingskaarten kun je een feedback moment makkelijker maken

Laat deelnemers een kaart uitkiezen om hun verhaal te verduidelijken of in beeld brengen wat hun algehele gevoel bij het project of de training is. Doordat op elke kaart als rode draad de mens centraal staat wordt het geven van feedback vanuit de IK-boodschap, van mens tot mens gestimuleerd. De beelden zijn eenvoudig en de verschillend minimaal. Dit gegeven kan mensen inspireren en aanzetten tot een dialoog dat gericht is op het zoeken naar verbanden en het zien van overeenkomsten. Het aantal kaarten en de diversiteit van de afbeeldingen is ruim voldoende om verschillende aspecten van iets of iemand te kunnen benoemen.

Het leerproces in beeld brengen óf het eindbeeld visualiseren

Wil je evalueren of het leren ‘gelukt’ is? Laat de deelnemers met behulp van ontwikkelingskaarten het leerproces in beeld brengen of het eindbeeld visualiseren. Kies bijvoorbeeld voor een integrale werkvorm waarbij iedereen aan de hand van de geselecteerde kaart(en) een korte presentatie aan de groep geeft. Een presentatie die de training kort samenvat en de impact van het geleerde op de praktijk in woord en beeld symboliseert. Het herhalen, de koppeling met de praktijk en het met beeld symboliseren van de lesstof verreikt de leerervaring. Het zorgt ervoor dat het geleerde beter wordt onthouden en het creëert voor de deelnemers verschillende opties om de informatie op te slaan.

Focus aanbrengen

Ontwikkelingskaarten spreken de eigen verbeelding, de creatieve en associatieve vermogens rechtstreeks aan. Het werken met beeld vraagt om een andere manier van denken, het dwingt deelnemers om focus aan te brengen en concreet te worden. Waardoor je sneller tot de kern komt en door kan pakken.

Wil je de conceptuele, creatieve en associatieve vermogens van mensen aanspreken? Dan is het werken met beeld een krachtig hulpmiddel. Zelfs de (visuele) principes van een creatief ontwerp proces kunnen op een effectief ingezet worden om doelen visueel te maken en te bereiken. De volgende lijst met boeken is ter inspiratie:

Boek: De kracht van beelddenken
Een creatieve manier om koers te bepalen voor individu, team en organisatie
Auteur: Ghislaine Bromberger
ISBN: 9789024416646

Boek: Visuele meetings
Hoe graphics, post-its & idea mapping het groepsproces kunnen transformeren
Deel 3 hoofdstuk 8. Gebruik van beelden en interactie / Collages en beeldkaarten
Auteur: David Sibbet
ISBN: 9789013084245

Boek: Gamestorming
Spellen voor vernieuwers en veranderaars
Auteurs: Dave Gray, James Macanufo en Sunni Brown
ISBN: 9789013106626

Boek: 50 werkvormen voor creatieve sessies
Een schatkist vol ideeën voor bijeenkomsten met resultaat
Auteurs: Rozemarijn Dols & Josine Gouwens
ISBN: 9789089650115

Inspiratie + Werkvormen

Beeldkaarten voor coaching en trainingsdoeleinden geschikt voor volwassenen, kinderen, analfabeten en multiple languages teams

De coach

Je kunt ontwikkelingskaarten goed gebruiken bij het in beeld brengen van een (persoonlijk) ontwikkelingsproces. De kaarten kunnen als visueel hulpmiddel helpen bij het verhelderen van een doel en het verduidelijken van de actie die nodig is om het doel te bereiken.

Als coach zet je je in om mensen in positieve zin te veranderen

Je biedt handvaten, je deelt kennis, begeleidt het leerproces en vergroot stap voor stap het zelfinzicht. Met de intentie de coachee te trainen; in het beter worden in het bereiken van gestelde doelen. Zodra duidelijk is waar de wensen liggen en wat de coachee wilt aanpakken, veranderen en/of bereiken kan er begonnen worden met het ontwikkelingsproces.

Ontwikkelingskaarten gebruiken als geheugensteun, kapstok en reminder

Ontwikkelingskaarten zijn goed te gebruiken als visueel hulpmiddel bij het verhelderen van een doel en het verduidelijken van de actie die nodig is om het doel te bereiken. Ze kunnen dienen als geheugensteun, kapstok en reminder. Ook kan een kaart symbool staan voor een doel, situatie of een gemoedstoestand die zich (nog) moeilijk in woorden laat beschrijven.

Je kunt een doel zien als de weg die je aflegt van A naar B

Je vertrekt altijd vanuit het nu; de A. Je kunt de coachee voor A en B een kaart laten uitzoeken. Om B, de gewenste bestemming te bereiken is een actie nodig. Ook voor deze actie kun je de coachee een kaart laten uitzoeken. De kaart kun je letterlijk tussen de A en B in leggen.

Proces visualiseren

Staan er ‘beren op de weg’, is er iets wat belemmert of voor weerstand zorgt? Laat de coachee ook hier een kaart voor uitzoeken. Onderzoek, speel en bepaal samen de positie van deze ‘obstakel’ kaart. Waar hoort deze te liggen? Tussen A en de actie in, een heel stuk onder, voor of juist over de A heen?

Is één kaart niet voldoende? Komen er tijdens het gesprek bijvoorbeeld meerdere concrete stappen naar voren? Laat de coachee dan per stap of per uitdaging een kaart uitzoeken. Let wel op dat je het overzicht bewaart. Overlaadt de coachee niet met teveel beeld, dat kan afleiden van de inhoud.

Bewaren

Bewaren

Beeld spreekt rechtstreeks de intuïtie, de emotie en het associatief vermogen aan

Het werken met beeldkaarten vraagt een andere manier van denken, het dwingt mensen concreet te worden. Ontwikkelingskaarten zijn een handig hulpmiddel om snel tot de kern te komen.

Naast het in visueel maken van een ontwikkelproces kun je met behulp van de kaarten:

  • Voortborduren op een vraag
  • Een situaties vanuit verschillend perspectief benaderen
  • Verschillende facetten van een persoon overzichtelijk in kaart brengen

Multifunctioneel

Door het ontbreken van tekst wordt de coachee gedwongen om zelf vanuit het eigen, unieke referentie kader betekenis te geven aan het beeld. Hierdoor zijn deze beeldkaarten ook goed te gebruiken als je werkt met analfabeten, kinderen of anderstaligen. Afhankelijk van de situatie kun je de vraagstelling, het legsysteem en de positie van de kaarten telkens een andere invulling geven. Je kunt het systeem van kaarten uitzoeken, het duiden en zorgvuldig positioneren tijdens een coachingstraject meerdere malen inzetten.

Bewaren

Inzicht verduidelijken en het geleerde letterlijk zichtbaar maken

Ontwikkelingskaarten zijn goed te gebruiken als visueel hulpmiddel bij het verhelderen van een doel en het verduidelijken van de actie die nodig is om het doel te bereiken. Laat de coachee per stap, actie of uitdaging een kaart uitzoeken en neerleggen. Door de volgorde van de kaarten, de vraag en de context goed te notuleren kun je op een later tijdstip de kaarten nogmaals neerleggen. Om te evalueren en te reflecteren. Je kunt kijken wat er gebeurt als je een ‘obstakel’ kaart vervangt door een kaart die voor de coachee symbool staat voor bijvoorbeeld een positieve gedachte, een succes ervaring, een leermoment, een drijfveer, focus of standpunt. Wat voor effect heeft deze kaart op de route naar het doel? Wordt het makkelijker of juist moeilijker? Wordt het doel hierdoor meer of minder belangrijk. Het kan inzicht verduidelijken en het geleerde letterlijk zichtbaar maken.

Bewaren

Laat de coachee zo veel mogelijk zelf overwegen, duiden en neerleggen

Door het ontbreken van tekst kan de coachee, vanuit zijn of haar eigen, unieke referentie kader betekenis aan het beeld geven. Zo kom je sneller tot de kern. Wat je nodig hebt is per persoon en per doel verschillend. Er bestaat geen universeel recept en dat is maar goed ook. Als je met mensen werkt dan weet je dat niet één gesprek hetzelfde is.

Afhankelijk van de situatie kun je de vraagstelling, het legsysteem en de positie van de kaarten telkens een andere invulling geven. De volgende lijst ‘invalshoeken’ is ter inspiratie:

A kaart – kan staan voor of gaan over:

  • De huidige situatie
  • Een visie, missie of gedachte
  • Hoe de coachee zich nu voelt
  • Hoe de coachee tegen iets om iemand aankijkt

Extra kaarten – kunnen staan voor of gaan over:

  • Wat werkt én wat niet werkt
  • Wat de coachee nodig heftt én wat juist niet
  • Motivatie, drijfveer, instinct of focus
  • Waarom de coachee iets wilt of moet doen
  • Wat kost het én wat het oplevert
  • Verschillen, tegenstrijdigheden of overeenkomsten
  • Cultuur, normen en waarden
  • Hypotheses, aannames, overtuigingen
  • Energie vreters of bronnen
  • Een vorm, kader, positie of standpunt
  • Een rol, ervaring of patroon uit het verleden

B kaart – kan staan voor of gaan over:

  • Een gewenste situatie óf bestemming
  • De situatie die ontstaat als het doel bereikt is
  • Hoe de coachee zich wilt voelen
  • Hoe de coachee op terug wilt kijken

Actie kaart – kan staan voor of gaan over:

  • Wat je nodig hebt om tot actie te komen
  • Onderliggende behoeftes en verborgen verlangens
  • De uitdaging die je onderweg aan moet gaan
  • De kennis en vaardigheden die je nog wilt ontwikkelen
  • Het proces van falen, vallen en weer opstaan

Obstakel kaart – kan staan voor of gaan over:

  • Mensen uit de omgeving
  • Niet helpende gedachten
  • Een overtuiging, standpunt of angst

Bewaren

Bewaren

Wil je tijdens jouw coaching sessies de conceptuele, creatieve en associatieve vermogens van mensen aanspreken? Dan is het werken met beeld een krachtig hulpmiddel. Zelfs de (visuele) principes van een creatief ontwerp proces kunnen op een effectief ingezet worden om doelen visueel te maken en te bereiken. De volgende lijst met boeken is ter inspiratie:

Boek: De kracht van beelddenken
Een creatieve manier om koers te bepalen voor individu, team en organisatie
Auteur: Ghislaine Bromberger
ISBN: 9789024416646

Boek: Focussen – Gevoel en je lijf
Lees hoe je de juiste condities schept waaronder verandering mogelijk wordt. ‘Focussen’ is een zelfhulp techniek die mensen leert zien hoe persoonlijke problemen en vragen concreet in het lichaam merkbaar zijn.
Auteur: Eugene Gendlin
ISBN: 9789060203286

Boek: Op verhaal komen
Werken met verhalen en metaforen in opleiding, training en therapie – Nieuwe wegen met Neuro-Linguïstisch Programmeren
Auteur: Wibe Veenbaas
ISBN: 9789055460168

Boek: De creatiespiraal
Natuurlijke weg van wens naar werkelijkheid
Auteur: Marinus Knoope
ISBN: 9789080467712

Boek: Design the Life You Love
A Step-by-Step Guide to Building a Meaningful Future
Met behulp van de (visuele) principes van een creatief ontwerp proces, stap voor stap werken naar/aan een betekenisvol leven.
Auteur: Ayse Birsel
ISBN: 9781607748816

Het werken met ontwikkelingskaarten kan nieuwe inzichten losmaken wat tot verrassende associaties en inzichten kan leiden. De simpele beeldtaal van de ontwikkelingskaarten kan activeren, inspireren en aanzetten om ook zelf te gaan tekenen. Wil je in jouw praktijk het werken met beeld en het tekenen introduceren? Bekijk dan de volgende filmpjes ter inspiratie:

TEDxRainier Patti Dobrowolski Draw Your Future
Visualiseer jouw ideale toekomst. Patti Dobrowolski laat zien hoe je in een paar stappen jouw ideale toekomst kunt tekenen. Door de kracht van het verbeelden en de verbeelding te gebruiken.

Inspiratie + Werkvormen

Beeldkaarten voor coaching en trainingsdoeleinden geschikt voor volwassenen, kinderen, analfabeten en multiple languages teams

De manager / procesbegeleider

Je kunt ontwikkelingskaarten goed gebruiken tijdens een functioneringsgesprek, verandertraject, brainstorm, meeting of vergadering. Het werken met beeld zorgt voor focus, het vergroot het inzicht en activeert de creatieve vermogens.

Als leidinggevende is het jouw taak om met jouw mensen de gestelde doelen te realiseren. Daarvoor is het nodig dat de doelen helder zijn en dat alle individuele teamleden hetzelfde doel voor ogen hebben.

Met ontwikkelingskaarten doelen in kaart brengen

Ontwikkelingskaarten zijn goed te gebruiken als visueel hulpmiddel bij het verhelderen van een doel en het verduidelijken van de actie die nodig is om het doel te bereiken. De kaarten ‘illustreren’ de inhoud en kunnen dienen als geheugensteun, kapstok of reminder. Ook kan een kaart symbool staan voor een gewenste situatie in de toekomst, één  doel of gemoedstoestand die zich (nog) moeilijk in woorden laat beschrijven. Door gezamenlijk het doel en het proces in beeld te brengen vergroot je het inzicht. Door het team echt een stem te geven en open te staan de eigen inbreng zul je ervaren dat de betrokkenheid toeneemt.

De beste resultaten worden geleverd door teams die elkaar door en door kennen én vertrouwen. Een team bestaat uit verschillende persoonlijkheden, mensen met allemaal eigen talenten, kwaliteiten, groeimogelijkheden en motivatiebronnen. Om gestelde doelen te kunnen realiseren is het ook voor jouw als manager van belang dat je iedereen kent en kunt aanspreken op hun kennis, vaardigheden en hun unieke talenten. Om elkaar beter én anders te leren kennen kun je ontwikkelingskaarten als visueel hulpmiddel inzetten.

Met ontwikkelingskaarten elkaar anders én beter leren kennen

Vraag iedereen zichzelf met een ontwikkelingskaart voor te stellen. Zo’n alternatief voorstelrondje vraagt iets extra’s van mensen. Je kunt de invulling vrij laten of mensen vragen iets specifieks van zichzelf te benoemen. Om tot een logische uitleg te komen moeten er zijdelings verbanden gelegd worden; tussen woord, beeld en motivatie. Het vertalen van woord naar beeld stimuleert de conceptuele, creatieve -en associatieve vermogens waardoor je minder geijkte antwoorden en verrassende verhalen krijgt. Het biedt een nieuw perspectief, een andere invalshoek of een aanvulling op dat wat er al over een persoon bekent is. Het aantal kaarten en de diversiteit van de afbeeldingen is ruim voldoende om verschillende aspecten van iets of iemand te kunnen benoemen.

Wil je de samenwerking verbeteren of mensen aanzetten om hun gedrag, houding of denken te veranderen? Dan is het belangrijk dat mensen leren hoe ze elkaar op een constructieve manier kunnen aanspreken. Als je gezamenlijk aan doelen werkt dan is het kunnen geven en ontvangen van goede, beschrijvende feedback essentieel. Veel mensen vinden het geven en ontvangen van feedback lastig. Zelf het goede voorbeeld geven en veel oefenen doet wonderen. Wil je tijdens een vergadering mensen trainen in het geven en ontvangen van feedback? Dan zijn ontwikkelingskaarten als visueel hulpmiddel zeer geschikt.

Met ontwikkelingskaarten feedback geven en ontvangen makkelijker maken

Laat de teamleden een kaart uitkiezen om hun boodschap te verduidelijken of in beeld te brengen wat hun gevoel bij het project of de samenwerking is. Het vertalen van de situatie naar een beeld maakt dat de boodschap doordacht tot stand komt. Het werken met beeld vraagt om een andere manier van denken, het dwingt mensen om focus aan te brengen en concreet te worden. Het levert effectieve communicatie op. Doordat op elke kaart als rode draad de mens centraal staat wordt het geven van feedback vanuit de ‘ik-boodschap’, van mens tot mens gestimuleerd. De beelden zijn eenvoudig en de verschillend minimaal. Dit kan inspireren en aanzetten tot een dialoog dat gericht is op het zoeken naar verbanden en het zien van overeenkomsten.

De mooiste resultaten worden behaald door de teams die bestaan uit intrinsiek gemotiveerde medewerkers die eigenaarschap tonen.

Eigenaarschap stimuleer je onder andere door jouw medewerkers elke dag het werk te laten doen waar ze goed in zijn en ervoor te zorgen dat iedereen precies weet wat er van hem of haar verwacht wordt. Geef je jouw mensen naast duidelijkheid, verantwoordelijkheid en vertrouwen ook echt de ruimte te om hun werk op hun manier te kunnen doen? Dan creëer je de juiste voorwaarden voor eigenaarschap.

Motivatie is ook afhankelijk van de waarde van een organisatie. Komt deze overeen met de persoonlijke waarde dan werken mensen niet alleen harder, ze zetten ook net dat ene stapje extra om de gestelde doelen te bereiken. Het is dus zeer de moeite waard om de persoonlijke waarde van mensen te achterhalen en de bedoeling van het werk en de waarde van de organisatie gezamenlijk onder de loep te nemen.

Met ontwikkelingskaarten de rol en de betekenis van het team in beeld brengen

Wil je de betekenis en de rol van het team in beeld brengen om vervolgens te onderzoeken wat iedereen individueel bijdraagt aan het proces? Dan zijn ontwikkelingskaarten zeer geschikt. Je kunt met behulp van de kaarten complexe systemen concreet maken en abstracte begrippen symboliseren. Om tot een logisch verhaal te komen moet er een vertaalslag plaatsvinden tussen woord en beeld. Het gezamenlijk uitzoeken en betekenis geven aan de beelden stimuleert de creatieve, associatieve en conceptuele vermogens. Het beeld dat ontstaat laat zien waar het om gaat en wat er echt toe doet.

Met ontwikkelingskaarten complexe informatie inzichtelijk maken

Wil je dat jouw team een nieuwe visie formuleert, een ideale toekomst indenkt, een klantpersona visualiseert of een situatie vanuit een ander perspectief bekijkt? Dan zijn ontwikkelingskaarten als visueel hulpmiddel zeer geschikt. Stel dat je met jouw dienst of product klanten helpt en dat je dit ‘helpen’ gezamenlijk wilt specificeren. De set bestaat uit 55 verschillende ontwikkelingskaarten waarmee je dit ‘helpen’ kunt illustreren. Laat alle teamleden een kaart uitkiezen die volgens hun het beste bij de emotie, het onderdeel of onderwerp ‘helpen’ past. Het kiezen, motiveren en gezamenlijk bespreken van de beelden zorgt voor focus. Het begrip wordt specifieker waardoor stap voor stap meer duidelijkheid ontstaat. Het zorgt voor diepgang en verdieping waardoor je kunt beginnen met het in kaart brengen van de externe factoren, trends en krachten die actief zijn.

Zet je tijdens een meeting of vergadering ontwikkelingskaarten in? Dan spreek je de auditieve en visuele vermogens van mensen aan. Door het team uit te dagen om steeds te schakelen tussen woord en beeld, het zien en luisteren activeer je de creatieve, conceptuele -en associatieve vermogens optimaal en wakker je het buiten de kaders te denken aan. Het werken met beeld vraagt om een andere manier van denken, het dwingt mensen om focus aan te brengen en concreet te worden. Het levert effectieve communicatie op.

Verrassende associaties, nieuwe inzichten en creatieve oplossingen

Laat iedereen op zijn of haar manier zo veel mogelijk zelf overwegen, duiden en neerleggen. Speel met volgorde, invulling en positie van de kaarten. Door het ontbreken van tekst worden mensen gestimuleerd om zelf vanuit hun eigen, unieke referentie kader betekenis aan het beeld te geven. Beeld kan nieuwe inzichten losmaken wat tot verrassende associaties en inzichten kan leiden. Wat de betrokkenheid en de creativiteit ten goede komt.

Beelden geven inhoud context en onze hersenen kunnen een beeld makkelijker onthouden dan geschreven teksten of gesproken woorden. Door gezamenlijk het proces van het visueel maken te doorlopen vergroot je het naast het inzicht ook de impact en de betrokkenheid.

Visual notes, graphic recording en zakelijk tekenen

Het is niet voor niets dat steeds meer organisaties tijdens vergaderingen ‘visuele notulen’ laten maken of tijdens een meeting ‘graphic recording’ inzetten om de inhoud in woord en beeld live vast te leggen. Visueel werken lijkt ingewikkeld. In de praktijk valt dat best wel mee. Er is online veel inspiratie te vinden en er bestaan verschillende bedrijven die workshops en trainingen aanbieden om het visueel communiceren of het zakelijk tekenen te integreren in jouw praktijk.

Met ontwikkelingskaarten de 1e stap zetten

Wil je het werken met beeld inzetten bij het maken van plannen, het bepalen van strategieën, het vormen van ideeën of het in beeld brengen van (ontwikkel)processen? Dan kun je met ontwikkelingskaarten alvast de eerste stap zetten om jouw medewerkers te introduceren met de rijkheid en veelzijdigheid van beelden. Beeld kan nieuwe inzichten losmaken wat tot verrassende associaties en inzichten kan leiden. De simpele beeldtaal van de ontwikkelingskaarten kan activeren, inspireren en aanzetten om ook zelf te gaan tekenen.

Retrospectief: Om een persoonlijk doel of probleem aan te kaarten en op basis van de ontvangen tips en feedback een persoonlijk actieplan maken.

Tijd: 70 minuten
Aantal deelnemers: 6 – 8
Nodig: Indexkaarten, set ontwikkelingskaarten, pennen, stiften en een flip-over

Bekijk de BRON voor deze werkvorm op vinylbaustein.net

1. Laat elke deelnemer zijn of haar persoonlijk doel, dat wat ze willen verbeteren of wat er volgens hun nodig is om het probleem op te lossen, kort en krachtig in maximaal 5 minuten op een indexkaart schrijven.

2. Laat de deelnemers vervolgens een ontwikkelingskaart kiezen als metafoor voor hun onderwerp. De gekozen kaart dient als een geheugensteun, kapstok en/of reminder voor de deelnemer zelf. Door het koppelen van een beeld aan het doel of het probleem is het verbale/rationele denken en het visuele/creatieve denken geactiveerd.

3. Maak groepjes van twee. Laat de duo’s om en om hun probleem of doel aan de ander voorleggen. De ander reageert, stelt open vragen, geeft eventuele oplossingen, suggesties of verbeteringen. Alle tips en feedback wordt kort en bondig op een indexkaart geschreven. Na 5 minuten draaien de rollen om. Nu krijgt de ander de mogelijkheid zijn of haar onderwerp te bespreken en de eventuele oplossingen of verbeteringen op een indexkaart te schrijven.

4. Na 10 minuten stel je nieuwe duo’s samen en start je de oefening opnieuw, net zo lang totdat elke deelnemer precies een keer heeft gesproken voor alle andere deelnemers!

5. Tijdens de Nabespreking laat je de deelnemers de volgende vragen beantwoorden.

  • Hoe voelt het probleem nu aan of hoe voel je je nu?
  • Wat is/voelt er nu anders?
  • Welke uitkomst, oplossing of conclusie is er ontstaan?
  • Kunnen we dit proces verbeteren?

6. Na de Debriefing kun je beginnen met de actieplanning. Elke deelnemer moet tenminste één indexkaart hebben met mogelijke oplossingen of verbeteringen voor zijn of haar persoonlijke onderwerp. Vraag elke deelnemer aan om één actie te kiezen om de komende preiode (2-3 weken sprint) mee aan de slag te gaan.

7. Kies de meest krachtige actie en schrijf het kort en krachtig op een Flip-over, benoem:

  • Onderwerp; …
  • Verantwoordelijke; …
  • Behaaldatum; …

Inspiratie + Werkvormen

Beeldkaarten voor coaching en trainingsdoeleinden geschikt voor volwassenen, kinderen, analfabeten en multiple languages teams

De docent / leerkracht

Wil je jouw leerlingen inspireren om de lesstof te tekenen of met beeld te verreiken? Dan kun je met ontwikkelingskaarten alvast de eerste stap zetten om jouw leerlingen te introduceren met de rijkheid en veelzijdigheid van beeld. Beelden geven inhoud context en onze hersenen kunnen een beeld makkelijker onthouden dan geschreven teksten of gesproken woorden.

Zet je tijdens een les ontwikkelingskaarten in? Dan spreek je de auditieve en visuele vermogens van jouw leerlingen aan. Door het proces van het visueel maken gezamenlijk te doorlopen vergroot je het naast het inzicht ook de impact en de betrokkenheid. Je kunt de kaarten bijvoorbeeld goed gebruiken bij het in beeld brengen van abstracte begrippen of als starter tijdens een groepsgesprek. De beelden geven inhoud context en de hersenen kunnen een beeld makkelijker onthouden dan geschreven teksten of gesproken woorden. Het activeert de auditieve, visuele en verbale vaardigheden en het verreikt de leer -en les ervaring.

Kies voor een werkvorm waarbij de leerlingen worden uitgedaagd om vaak en snel te schakelen tussen de verschillende leervoorkeuren. Het wisselen activeert het associëren. Het maakt het zien van nieuwe inzichten en het leggen van verschillende dwarsverbanden mogelijk. Zo creëer voor jouw leerlingen verschillende opties en mogelijkheden om de informatie op te slaan. Op een manier die het beste bij hun past.

Wil je evalueren of het leren ‘gelukt’ is? Laat de jouw leerlingen met behulp van ontwikkelingskaarten hun leerproces in beeld brengen. Vraag iedereen bijvoorbeeld een kaart te kiezen die symbool staat voor de lesstof of voor een situatie waarin ze de lesstof in de praktijk verwachten tegen te komen. Vraag  hoe ze er in staan of hoe ze de les ervaren hebben.

Het herhalen, de koppeling met de praktijk en het symboliseren van de lesstof verreikt de leerervaring.  Door de leerlingen te vragen hun antwoord met een ontwikkelingskaart te formuleren stimuleer je de creatieve, associatieve en conceptuele vermogens. Door het ontbreken van tekst op de kaarten wordt het eigen denken gestimuleerd. Het vraagt iets extra’s van de leerlingen. Vertrouw op het proces en op de verbeeldingskracht. Geef iedereen even de tijd en de ruimte om zelf vanuit hun eigen, unieke referentiekader betekenis aan de beelden te geven. Je zult versteld staan door de rijkheid, de diepgang en de diversiteit van de antwoorden.

Om elkaar beter én anders te leren kennen kun je ontwikkelingskaarten als visueel hulpmiddel inzetten. Vraag iedereen bijvoorbeeld aan het begin van het school jaar of bij de start van een project zichzelf met een ontwikkelingskaart voor te stellen. Zo’n alternatief voorstelrondje vraagt iets extra’s van de leerlingen. Je kunt de invulling vrij laten of iedereen vragen iets specifieks van zichzelf te benoemen.

Om tot een logische uitleg te komen moeten er zijdelings verbanden gelegd worden; tussen woord, beeld en motivatie. Het vertalen van woord naar beeld stimuleert de conceptuele, creatieve -en associatieve vermogens waardoor je minder geijkte antwoorden en verrassende verhalen krijgt. Het biedt een nieuw perspectief, een andere invalshoek of een aanvulling op dat wat er al over iemand bekent is. Het aantal kaarten en de diversiteit van de afbeeldingen is ruim voldoende om verschillende aspecten van iets of iemand te kunnen benoemen.

Om goed te kunnen samenwerken is het geven en ontvangen van feedback ook een belangrijke vaardigheid om te ontwikkelen. Je kunt met ontwikelingskaarten het geven en ontvangen van feedback oefenen.

Laat de leerlingen een kaart uitkiezen om hun boodschap te verduidelijken of in beeld te brengen wat hun gevoel bij het project of de samenwerking is. Het vertalen van de situatie naar een beeld maakt dat de boodschap doordacht tot stand komt. Het werken met beeld vraagt om een andere manier van denken, het dwingt om focus aan te brengen en concreet te worden. Het levert effectieve communicatie op.

Doordat op elke kaart als rode draad de mens centraal staat wordt het geven van feedback vanuit de ‘ik-boodschap’, van mens tot mens gestimuleerd. De beelden zijn eenvoudig en de verschillend minimaal. Dit kan inspireren en aanzetten tot een dialoog dat gericht is op het zoeken naar verbanden en het zien van overeenkomsten.

Wil je met jouw klas aan de slag met het tekenen en visueel notuleren dan is het belangrijk dat de kinderen begrijpen dat het hier niet gaat over het maken van mooie tekeningen. Maar om functioneel, symbolisch en praktisch tekenen ter verrijking van de les- en leerervaring. Ter inspiratie kun je elk jaar gratis met de Teken4daagse meedoen.

In vier dagen leer je:

Dag 1: De tekenbasis
Dag 2: Symbolen tekenen
Dag 3: Hoe je kleuren gebruikt
Dag 4: Hoe je effecten inzet

Met als resultaat dat je na vier dagen visueel kunt communiceren.

De tekenvierdaagse is een initiatief van de Betekenaar. De opdrachten zijn leuk, toegankelijk en spreken tot de verbeelding. De nadruk ligt op het communiceren met beeld via een simpele, heldere en duidelijke beeldtaal. Wil je met jouw klas meedoen dan kun je je via de site begrijpend tekenen voor de teken4daagse opgeven. Je ontvangt vier dagen lang de opdrachten in je mailbox.

Leuke bijkomstigheid is dat er online op facebook een hele community is waar mensen hun ervaringen en resultaten met elkaar delen. Door de veelheid en de diversiteit van de tekenstijlen kun je met eigen ogen zien dat de betekenis van de tekeningen hetzelfde is en de stijl ondergeschikt.

Wil je in jouw lessen het tekenen van de lesstof gaan invoeren? Dan volgen hier een paar lees tips om je te inspireren:

Boek: Visual Note-Taking for Educators: A Teacher’s Guide to Student Creativity
Auteur: Wendy Pillars
Dit boek is in het Engels geschreven en gebaseerd op echte ervaringen van de docente (de auteur) en haar studenten. Naast voorbeelden uit de praktijk bevat dit boek meerdere hoofdstukken die gaan over de voordelen en de mogelijkheden van het tekenen in de klas: Het visueel maken van de lesstof.
ISBN-13: 978-039370845

Boek: The Visual MBA Sketchnotes
Auteur: Jason Barron
Jason Barron heeft 2 jaar lang al zijn MBA (Masters of Business Administration) lezingen getekend. Elk hoofdstuk is een individuele les, helder en duidelijk in beeld gebracht, te begrijpen voor iedereen. Wil je (sceptische) studenten de kracht van visueel werken laten zien en ervaren dan is dit boek een prachtig voorbeeld.
ISBN: Nog niet gepubliceerd: Kick starter project.

Boek: The Idea Shapers: the power of putting your thinking into your own hands
Auteur: Brandy Agerbeck
In deze gids onthult Brandy Agerbeck tekenen als uw beste denkinstrument, waardoor visueel werken en denken haalbaar en plezierig is. Ze beschrijft 24 Idea Shapers, concepten. Elk concept laat zien hoe je tekenen als middel in kunt zetten om abstracte ideeën om te zetten in concrete tekeningen. Wil je weten hoe je met tekenen je denken kunt verbeteren, abstracte ideeën kunt verbeelden en betekenis aan de inhoud kunt toevoegen waardoor je informatie beter kunt onthouden en begrijpen? Dan is dit boek echt een aanrader.

Boek: Lezen, weten en niet vergeten
Auteur: Mark Tigchelaar
Mark Tigchelaar beschrijft een baanbrekende methode om om te gaan met de grote hoeveelheid informatie die dagelijks op ons afkomt en moeten verwerken. De methode bestaat uit acht principes gebaseerd op revolutionair wetenschappelijk onderzoek naar de werking van onze hersenen. Door de praktische aanpak is het geschikt voor iedereen die te maken heeft met veel informatie. Vooral het 7e breinprincipe spreek mij enorm aan, over Creativiteit: de duct tape van ons geheugen. Wil je kinderen iets leren en wil je ze helpen om vat te krijgen op de lesstof, waardoor ze de lesstof begrijpen en in de praktijk kunnen toepassen? Dan is dit boek echt een aanrader.

Boek: Kunst, taal en rekenen
Auteur: Wolf Brinkman, Elsje Miedema, Catrien Schreuder
Dit boek gaat over het inzetten van visuele middelen; de kunst collectie van het Boijmans, als middel om een kunstwerk te onderzoeken of bevindingen toe te lichten. Het Boijmans taal- en rekenprogramma laat op inspirerende wijze zien dat je door middel van kunstlessen en museum bezoek op een betekenisvolle wijze kunt bijdrage aan rekenen en taal.

Artikel: In Visually Literate Classrooms, Words Are Worth A Thousand Pictures
Auteur: David DesRoches
Interessant artikel uit de praktijk. Over visuele geletterdheid in het klaslokaal. In een Yale-rapport bleek dat kinderen vaak grotere woorden gebruiken na het beschrijven van een kunstwerk. Hoe meer zintuigen je blootstelt tijdens het leren, hoe meer kennis studenten zullen behouden. De docent James Shivers van de CREC Public Safety Academy in Enfield – zet tekenen als middel voor zijn studenten in om literatuur en poëzie op een nieuwe/andere manier te zien. Vind je dit artikel interessant? Lees dan ook; The National Review of Visual Education (Australië).

Het werken met ontwikkelingskaarten kan nieuwe inzichten losmaken wat tot verrassende associaties en inzichten kan leiden. De simpele beeldtaal van de ontwikkelingskaarten kan activeren, inspireren en aanzetten om ook zelf te gaan tekenen. Wil je jouw kinderen introduceren met het werken met beeld om het leren leuker te maken en informatie beter te onthouden? Bekijk dan de volgende filmpjes ter inspiratie:

Visual story telling Last Minute Rescue powered by Bikablo®
Om je op weg te helpen kun je op dit filmpje zien hoe een grafisch facilitair samen met zijn dochter een verhaal visueel maakt. Hij gebruikt hiervoor de Bikablo® dictionary icon cards en laat zien hoe leuk en eenvoudig het is om een verhaal letterlijk te verbeelden.

TED 2011  Sunni Brown Doodlers, unite!
Sunni Brown roept in haar TEDtalk Doodlers, unite! mensen op om hun creativiteit en hersenen te ontgrendelen door te starten met tekenen.

TEDxUFM Rachel Smith Drawing in class
Over de waarde van schetsen en het maken van visuele notitie in de klas.

TEDxHull Graham Shaw Why people believe they can’t draw – and how to prove they can
Grahnam Shaw laat in deze TEDtalk zien hoe leuk en eenvoudig het is om (symbolisch) te tekenen.

TEDxVienna Graham Shaw How to draw to remember more
Grahnam Shaw laat in deze TEDtalk een leuke oefening zien die je zo in de klas met jouw leerlingen kunt doen. Om kinderen te laten zien en ervaren hoe je met tekenen informatie écht beter kunt onthouden.

TEDxWindyCity Brandy Agerbeck Shape Your Thinking
Brandy Agerbeck is een grafische facilitator. In deze TEDx-talk laat ze een manier zien hoe je taken inzichtelijk kunt maken en projecten visueel kunt structureren. In haar boeken schrijft ze over haar vak en verteld ze hoe je met tekenen je denken kunt verbeteren, abstracte ideeën kunt verbeelden en hoe je betekenis aan de inhoud kunt toevoegen. De tips kunnen visueel ingestelde kinderen helpen met het plannen van hun taken en het structureren van hun werk.

TED-Ed Lessons Worth Sharing The unexpected math behind Van Gogh’s “Starry Night” – Natalya St. Clair
Dit animatie filmpje gebaseerd op het werk van Sir Roger Penrose laat aan de hand van het werk van Van Gogh zien hoe je tekenen kunt gebruiken om het ‘eigen denken te ontwikkelen’ en complexe informatie te begrijpen.

Inspiratie + Werkvormen

Beeldkaarten voor coaching en trainingsdoeleinden geschikt voor volwassenen, kinderen, analfabeten en multiple languages teams

De therapeut

Binnenkort lees je hier meer informatie over het werken met ontwikkelingskaarten tijdens individuele en groepstherapie. Voor nu deel ik hier alvast een review / gebruikerservaring van een dramatherapeut.

Ik gebruik dit kaartspel met enige regelmaat in mijn werk. Ik ben dramatherapeut en werk binnen de verslavingszorg. Ik gebruik het spel meestal als hulpmiddel voor de cliënten om elkaar feedback te geven en om iets over zichzelf te vertellen. Daar is dit spel uitermate geschikt voor.

De afbeeldingen zijn helder en geven genoeg ruimte om er een eigen interpretatie aan te geven. Bovendien is het aantal kaarten en de diversiteit van de afbeeldingen ruim voldoende om verschillende aspecten van iemand te kunnen benoemen. Hoewel de hoofdfiguur op elk plaatje een vrouw is, kunnen zowel mannen als vrouwen zich er gemakkelijk in herkennen. De kaarten op zich zijn van een goede grootte en stevig genoeg om er met veel handen aan te zitten zonder dat ze stuk gaan.

Ik vind dit spel echt een aanrader!

Janny de Boer
Dramatherapeut
Jellinek Verslavingszorg Utrecht

Bewaren